Zo richt je de tuin in voor maximaal speelplezier

Geschreven door gastblogger Lærke Gerner Thomsen. Lærke is pedagoog en interieuradviseur en houdt zich bezig met kinderen, hoe ze spelen en hoe ze leren. Volg Lærke op instagram en vind inspiratie over hoe je je huis kunt inrichten met focus op het goede kinderleven: @huset_charlie

 

“Als ik in de tuin ben, verlies ik de tijd helemaal uit het oog en plotseling zijn er een paar uur voorbij gegaan. Hier ben ik echt vrij,” vertelde Deense schrijfster Signe Wenneberg eind 2016 aan EUROWOMAN.

Ik denk dat ze zich nog steeds zo voelt, en zouden er niet meer mensen zijn die zichzelf, net zoals ik, in deze uitspraak herkennen? Is dat niet waarom we een huis met tuin, een moestuin of een volkstuin kopen? Om even alleen te zijn en tot rust te komen? Is dat niet waarom we graag potaarde verslepen, uren op onze knieën zitten en voorzichtig onkruid verwijderen rond onze planten? Is dat niet waarom we stoeptegels op de oprit slopen, gaten graven voor tuinhekken, terrastegels schoonmaken en het gazon maaien?

Volgens mij is het ofwel omdat we houden van het harde werk en het therapeutische effect op de geest, of omdat we ons voorstellen dat we na al het harde werk in alle rust in de zon gaan zitten koffie drinken. Of misschien een beetje van allebei.

Kinderen houden van het tuinleven. Sommigen meer dan anderen, sommigen houden meer van wild spelen, anderen vinden rustig juist leuker.

En ze zijn niet te controleren wanneer ze eenmaal buiten zijn. Ze absorberen en leren over de natuur, over het gezinsleven, over dieren en insecten, over weersomstandigheden, de wisseling van de seizoenen, ze leren conflicthantering en samenwerking, ze versterken hun lichaamsbewustzijn, en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Ik heb zowel een tuin als kinderen en ik heb nog nooit het ene gehad zonder het andere. En ik heb ook veel ervaring in het laten lukken – en mislukken – van deze combinatie.

Ik kan je niet vertellen hoe vaak ik als pedagoog met mijn rug tegen een boom in het bos heb gezeten, genietend van een kopje koffie na de lunch terwijl de kinderen met elkaar speelden en kletsten.

Maar thuis in de tuin is het een ander verhaal en dat heeft vooral te maken met hoe we onze tuin inrichten. Ik heb alle fouten gemaakt, sommige verbeterd en met andere heb ik nog steeds moeite. Maar ik heb ontdekt wat werkt en hoe we met succes een tuin kunnen inrichten waarin wij bosbessen kunnen oogsten en koffie drinken terwijl de kinderen zelfstandig spelen.

Zo richt je je tuin in

Je tuin inrichten is in veel opzichten hetzelfde als je huis inrichten. Als we het over inrichten hebben - als gezin en vooral als gezin met jonge kinderen - kun je net zo goed afzien van het idee dat kinderen in hun kamer spelen. Ze slepen poppenbedjes, autorails en Legoblokjes mee naar de woonkamer of keuken en ze vinden het zelden leuk om hun spullen vervolgens weer op te ruimen. Hetzelfde geldt voor de tuin.

Kinderen willen zijn waar wij zijn.

Het is heel natuurlijk dat kinderen in de buurt van hun ouders willen spelen. Niet per se om de hele tijd gezien te worden. Ze willen alleen de aanwezigheid en de mogelijkheid hebben om af en toe gezien en gehoord te worden. Ik denk dat het belangrijk is om hun tegemoet te komen in hun behoefte om dicht bij ons te zijn. Mijn ervaring leert me ook dat ze zich zelfverzekerd genoeg voelen om even of zelfs wat langer weg te blijven wanneer hun behoefte aan nabijheid is bevredigd.

Als we onze tuin willen inrichten om te spelen, en ja, om koffie te drinken, denk ik dat het verstandig is om het volgende in overweging te nemen:

• De plaatsing van speelruimtes
• De zin om buiten te zijn – samen
• (Bouw)materiaal

Plaatsing van speelruimtes 

Het is heel belangrijk om buitenspeelplekken verstandig te plaatsen. Het vergt vaak enige voorbereiding (graven/mallen, schilderen, bouwen enz.) en het zou gewoon zonde zijn om het speelhuisje van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat in de bakkende zon te zetten of de schommel aan het einde van de tuin te zetten waar de volwassenen het niet kunnen zien wanneer een kind “kijk mij nou!” roept.

Een paar jaar geleden brachten mijn gezin en ik een week zomervakantie door in Zweden. Wij volwassenen waren moe na een zware periode op werk en onze twee kleine meisjes wilden gewoon bij ons zijn, ongestoord. Het weer was de hele week saai, koud en druilerig. Maar de inrichting van het huisje, zowel binnen als buiten, heeft die vakantie helemaal gered. Het was zó gelukt dat het onmogelijk was om te missen wat er zo briljant aan was. Overal waar een ruimte voor kinderen was, stond ook een mooi zitje voor een of meer volwassenen. Heel eenvoudig. Elke keer als we gingen zitten (met een kopje koffie) was er wel iets in de buurt dat op kinderen gericht was. Er lagen overal zitjes en kleine doosjes en mandjes met speelgoed of boeken. Buiten waren er hangmatten en tuinmeubilair, geplaatst bij het speelhuisje en de zandbak.

Dit is niet precies hoe ik wil dat mijn huis eruitziet. Het is, naar mijn smaak, erg gezellig voor een zomerhuisje, maar niet stijlvol genoeg voor een modern huis. Toch kun je deze manier van denken gemakkelijk gebruiken bij het ontwerpen van je tuin.

 

Natuurlijk zijn er grote verschillen tussen tuinen. Zowel de grootte als de mate van beplanting hebben een grote invloed op hoeveel zon/schaduw elke tuin heeft. Plekken met schaduw of gedeeltelijke schaduw zijn goede plaatsen om grotere omheinde spullen te plaatsen, zoals een speelhuisje. Het is gewoon niet leuk om in een gloeiend heet huis te spelen. Het is een goed idee om te controleren of er plekken in de tuin zijn waar het vaak waait of waar er een goed schuilplekje zou kunnen zijn. Als je weet wat voor soort speelruimte je wilt, kun je ook bedenken of het verstandig is om iets zo te plaatsen dat je er goed zicht op hebt. Dit kan bijvoorbeeld een hoge schommel met glijbaan zijn, als je kleinere kinderen hebt die soms alleen in de tuin spelen.

Als je denkt dat er verschillende voor de hand liggende opties voor de plaatsing zijn, probeer het spel dan te visualiseren. Wat zou een kind typisch doen?

Ik weet dat als ik de zandbak aan de ene kant van de tuin zet en het speelhuisje aan de andere kant, ik zand in een rechte lijn tussen de twee krijg. Want de kinderen doen zand in potten en lopen dan naar het speelhuisje om het in de oven te doen. Bij ons liggen het speelhuisje, de zandbak en de tafel naast elkaar. Zo kunnen de kinderen gerust hun eigen bakkerij beginnen. Bovendien geven we ze gratis toegang tot de bloemen van een hortensia, die ook naast de zandbak staat (in ruil daarvoor moeten ze met hun handen van mijn pioenrozen afblijven). Dat is de overeenkomst die wij hebben en het werkt prima.

Kijk of je de wildere dingen op een plek kunt zetten waar het vaak waait. Het is prima om te schommelen of op de trampoline te springen als het een beetje waait, maar het is misschien fijner om in een hangmat te liggen of een speelgrot te bouwen in een beschutte hoek van de tuin.

Er zijn veel dingen waar je rekening mee moet houden en het is duidelijk dat niet alles mogelijk is. Je moet prioriteiten stellen en uitzoeken wat zinvol is voor je gezin. Misschien moet je out of the box denken om beschutting en schaduw te creëren. Misschien moet je een hek plaatsen om een hoekje te maken of zeilen ophangen over plekken die in de zomer te warm worden.

Mijn duidelijke aanbeveling en waar ik ongetwijfeld prioriteit aan zou geven:

• Maak kleine speelruimtes/hoekjes waar de dingen die de kinderen samen gebruiken verzameld zijn.
• Plaats tuinmeubilair/banken/hangmatten in de buurt van alle speelruimtes.
• Plaats, indien mogelijk, afgesloten ruimtes zoals speelgrotten of speelhuisjes gedeeltelijk of volledig in de schaduw.

Zin om buiten te zijn – samen

Wanneer jullie uitzoeken wat jullie met de tuin willen doen en waar jullie in willen investeren, is het belangrijk om de plannen weg te leggen zodra jullie het ergens over eens zijn en gewoon aan de slag te gaan. Je kunt het proces niet overhaasten. Kinderen ontwikkelen zich razendsnel en het heeft geen zin om, als je een kind van anderhalf hebt, de zandbak pas tevoorschijn te halen wanneer het 5 jaar oud wordt en meer geïnteresseerd is in trampolines en kabelbanen. Het is niet zo dat kinderen niet tot ver in hun schooljaren van zandbakken kunnen genieten. Ik denk alleen dat je “het ijzer moet smeden als het heet is” en speelplekken creëren die je kind het meest interesseren. Op die manier haal je meer jaren speelplezier uit de tuin.

Wat ik nu ga zeggen, gaat misschien niet prettig klinken, maar ik geef het toch wat ruimte: Ik denk dat het belangrijk is om de eindstreep te halen. Met andere woorden, je moet een realiteitscheck doen van je vaardigheden, tijd en energie.

Ik weet hoe het is om iets te willen en te denken dat je er helemaal voor moet gaan, terwijl je er gewoon geen tijd voor hebt.

Toen onze oudste 2 jaar was, wilden we graag dat ze een speelhuisje kreeg. Ik droomde ervan dat mijn man het zou bouwen en ik het zou inrichten en dat Liv zelf bloemen zou planten. We deden een realiteitscheck en kochten uiteindelijk een speelhuisje dat alleen nog maar in elkaar gezet hoefde te worden. Mijn man deed het in een weekend en alle drie onze kinderen hebben er zo goed mee gespeeld en zoveel plezier aan beleefd. Veel meer dan als het nooit van de tekentafel was gekomen, omdat we aan een project waren begonnen dat we niet aankonden.

 

 

Wanneer we speelruimtes in de tuin ontwerpen, richten we ons vooral op de kinderen. Maar een belangrijke en zeer motiverende factor om samen de tuin in te gaan, is dat we de tuin ook voor ons volwassenen ontwerpen. Als we onze tuinen zo inrichten dat wij volwassenen iets te doen hebben, hebben we heel wat uren in de tuin voor de boeg.

Ik heb geen zin om mijn kinderen lang op de schommel te duwen, toegegeven, en ik wil niet 4 maanden lang elke dag hun zandtaartjes eten. Maar ik wil wel de kippen voeren en eieren rapen. En ik wil in het vogelhuisje kijken of er babyvogeltjes zijn. Ik wil graag een insectenhotel en een stukje weiland. Dan kunnen we in oude boeken opzoeken hoeveel verschillende soorten gras of bijen we in de tuin hebben. Ik wil graag bloemen planten en tegels vegen en aardbeien water geven.

De lijst van dingen die ik graag doe in mijn tuin gaat maar door en met de meeste dingen helpen de kinderen graag mee. Het feit dat de kinderen betrokken willen zijn, verlaagt ook de lat voor hoeveel er gedaan kan worden, omdat het allemaal wat langer duurt. Het is een balans die elk gezin moet vinden. Samen.

(Bouw)materiaal

Het gaat erom materialen te kiezen waar wij als volwassenen met plezier naar kijken.

Als je bijvoorbeeld een terras hebt, is het slim om een zandbak in het midden te plaatsen. Dan kunnen de kleintjes zandtaartjes serveren terwijl de volwassenen aan de tuintafel zitten.

En als het er dan toch komt te staan, in het midden van alles, dan moet het ook enigszins mooi zijn om naar te kijken. Wat jij mooi vindt, is een kwestie van smaak. Er zijn veel opties: kant-en-klare oplossingen, upcycling of zelfgemaakt. Soms denk ik ook dat het gepast is om een beetje toe te geven op esthetisch gebied. Persoonlijk vind ik trampolines en klimrekken niet bijzonder mooi. Toch staat er een enorme schommel met een groene plastic glijbaan in mijn tuin.

We wonen in een buurt waar geen openbare speeltuin is en de kinderen moesten uitgedaagd worden. Mijn meisjes stonden er als bange kippen bij toen we onze vrienden in Kopenhagen bezochten en hun kinderen rondrenden in de speeltuinen. Omdat we de tijd niet hadden om een mooie zelfgemaakte versie te maken, kozen we voor de niet-zo-mooie oplossing. De kinderen genieten zo van deze schommel dat ik me (bijna) niet realiseer hoe lelijk hij is.

Dit is ook een kans om te kijken naar de duurzaamheid van de keuzes die je maakt. Is het misschien een idee om iets te kopen van materialen die stevig zijn en jarenlang meegaan als je bijvoorbeeld meer kinderen krijgt? Als je dit doet, is het ook beter verkoopbaar wanneer de kinderen het niet meer gebruiken. Is het iets dat je tweedehands kunt kopen of zelf kunt bouwen van gerecycled hout? Een andere optie is om een afgewerkt product in FSC-gecertificeerd hout te kopen. (FSC is een certificering die hout en papier kunnen krijgen als ze onder bepaalde duurzame omstandigheden zijn geproduceerd).

Samengevat zou ik de onderstaande punten aanraden bij het maken van een speelruimte in je tuin:

• Denk na over plaatsing in functie van schaduw en overweeg om deze zelf te creëeren als je tuin erg open is.
• Zorg ervoor dat volwassenen comfortabel kunnen zitten waar kinderen spelen.
• Creëer kleine speelruimtes met combinaties van dingen die samen worden gebruikt, zoals een zandbak/speelhuisje.
• Bedenk welke materialen je bij je ruimte vindt passen.
• Wees bereid om compromissen te sluiten als daar veel speelplezier tegenover staat.
• Bedenk oplossingen waardoor ook volwassenen zin krijgen om met de kinderen buiten te zijn.
• Voer de plannen daadwerkelijk uit. Zoek liever een gemakkelijkere oplossing, als het alternatief betekent dat jullie de klus nooit zullen afwerken. 

Er zijn veel opties en onze voorkeuren voor het buitenleven zijn verschillend. Of je nu houdt van plastic of hout, trampolines of bloemen, of iets tussen de twee, hoop ik dat je een aantal van mijn suggesties kunt gebruiken om de kindervriendelijke tuin die je wilt in te richten. En ik hoop dat jullie volwassenen dankzij alle moeite kunnen genieten van een warme kop koffie in de zon terwijl de kinderen heerlijk spelen.

Veel liefs,

Lærke