1: Onze kinderen worden enorm vies.
Niet vies op de manier dat ze af en toe het huis verlaten met een jamvlek op hun bovenlip of wat modder onder de nagels. Neeeee, wanneer ze thuiskomen van de crèche, de kleutertuin of school, kan hun bovenkleding stijf van de modder staan, en het wassen van hun sneeuwpakken en winterlaarzen is een dagelijkse bezigheid. Daarom is het ook helemaal normaal dat onze kinderen minstens twee sets bovenkleding en schoenen hebben, zodat de ene in de wasmachine kan terwijl de andere in gebruik is.
Denemarken is een land met 5 maanden: November, november, november, november, november, juni, juli, augustus, september, november, november, november, november. Het grootste deel van het jaar is het nat en koud. Dit verklaart deels waarom onze kinderen zo vies zijn, want Deense kinderen spelen elke dag buiten op school en in de crèche.
Deense kinderen hebben de zwartste tenen.
Tijdens de weinige zomermaanden worden de kinderen óók vies, want ze lopen elke dag rond op blote voeten.
Zwarte voeten zijn een vast onderdeel van het dagelijks leven. Verder krijgen kinderen in kinderdagverblijven en scholen zonnebrandcrème opgesmeerd, die ze soms zélf moeten insmeren, zodat hun plakkerige lijfjes vaak erg vies worden.
Verzorgers en leerkrachten kunnen soms een enorm watergevecht aanrichten, dus het is belangrijk om in de zomer aan extra kleren te denken. Zo komt het dat onze kinderen weleens thuiskomen met twee sets natte kleren, vuil in hun haar, modder op hun lichaam en de zwartste tenen sinds mensenheugenis. Dit is allemaal heel normaal en wij ouders zien het als een teken dat ze een geweldige dag hebben gehad.
We hebben een gezegde dat je een halve kilo viezigheid per jaar nodig hebt om gezond te zijn, dus het maakt niet uit dat er vaak een beetje zand uit de zandbak of een paar mieren in de broodtrommel van de kinderen belanden.
De kinderen van de Speeltantes mogen al met hun handen eten als ze maar 6 maanden oud zijn. Ook al belandt de pap misschien vaker in de oren dan in de maag, vinden wij dat heel jonge kinderen veel sneller leren eten als ze zelf moeten uitzoeken hoe ze het eten oppakken en in hun mond krijgen. Zo gebruiken ze bovendien zowel hun grove en fijne motoriek als al hun andere zintuigen. Het wordt snel een kliederboel, maar veel kinderen kunnen al met bestek eten vóór ze 2 jaar oud zijn, en er zijn maar weinig Deense kinderen die nog met een lepel gevoed worden als ze ouder zijn dan 1 jaar.
Is het nodig om te vermelden dat elke dag douchen ook heel normaal is en dat we erg gesteld zijn op onze wasmachines voor de met modder doorweekte kleren?
Waar komt deze ontspannen houding tegenover vuil vandaan?
Het is alsof veel ouders in Denemarken de zwarte tenen, vieze jassen en plakkerige lichamen van kinderen associëren met welzijn en levenskracht. Hoe viezer de kinderen, hoe meer ze de wereld en zichzelf hebben verkend, hoe meer hun zintuigen en verbeelding werden gestimuleerd.
Het lijkt vreemd als je erover nadenkt. Waarom associëren we viezigheid met welzijn?
Een verlangen naar buitenspelen en frisse lucht
In de Deense cultuur is het vanzelfsprekend dat kinderen er baat bij hebben om buiten te spelen en frisse lucht te krijgen. Als je lange uren buiten bent, word je ook vies. Er is geen wetenschappelijke verklaring voor waarom we denken dat het goed is om buiten te spelen - het is gewoon iets waar we het over eens zijn zonder erover te praten.
Veel mensen kiezen scholen en instellingen op basis van het aantal uren die de kinderen elke dag buiten doorbrengen. We hebben ook veel outdoor kleuterscholen waar kinderen de hele dag buiten in een bos doorbrengen, in alle seizoenen, zelfs bij regen, vorst en stormachtig weer. Van dit soort instellingen wordt gezegd dat ze kinderen slim en robuust maken, ook al betekent de realiteit van een bos dat kinderen soms kletstnat worden of het koud krijgen. Maar dan leren ze te springen om warm te blijven, krijgen ze rode wangen en blijven wij volwassenen vasthouden aan ons idyllische idee dat frisse lucht en modder goed zijn voor kinderen.
Veel kinderen in Denemarken wonen in grote steden dichtbij grote wegen met druk verkeer, waar luchtvervuiling onze romantische opvattingen over frisse lucht in een kritisch daglicht stelt. Er zijn ook kinderen die op het platteland wonen, waar boeren chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken, waarvan je ook niet kunt zeggen dat ze goed zijn voor de luchtwegen van kinderen. Het idee van frisse lucht stamt misschien uit de tijd dat we kleinbehuisd waren en het binnenklimaat heel slecht was. We verwarmden huizen met kolen, zelfs op het platteland, dus buiten was de lucht zeker beter voor kinderen.
Veel Denen waren vroeger boeren en het was praktisch voor kinderen om buiten te spelen samen met de volwassenen. De allerkleinsten waren en zijn ook veel buiten, want elke ouder in Denemarken heeft een kinderwagen waar baby's vanaf hun geboorte in slapen. Buiten. In weer en wind. We houden babyfoons bij ons zodat we kunnen horen wanneer de baby wakker wordt. De kleintjes profiteren nl. ook van frisse lucht, ongeacht de eigenlijke kwaliteit van de lucht.
Tegenwoordig heeft de overgrote meerderheid van de kinderen in Denemarken een eigen gezellige kamer om in te spelen en hebben we ruimte om binnen te spelen in een goed binnenklimaat. Toch houden we nog steeds vast aan onze ideeën over frisse lucht.
Er is nooit een tegengeluid geweest tegen het culturele verhaal dat kinderen buiten moeten spelen, frisse lucht moeten krijgen en vies moeten worden. Dus geloven we daar nog steeds in, wat de realiteit ook blijkt te zijn.
Als kinderen naar buiten worden gestuurd om te spelen en zich uit te leven noemen we dat in het Deens “kruit afbranden”. Kinderen kunnen “kruit in hun buik” hebben, wat betekent dat ze er als kleine raketjes behoefte aan hebben rond te rennen, te springen, te kruipen, avonturen te beleven en lawaai te maken. Dit kan het best buiten gebeuren, vooral in instellingen en scholen waar geen fysieke ruimte is voor zulke wilde spelletjes.
