Help, mijn kind kauwt overal op

Toen ik klein was had mijn broer een vod om op te kauwen. Het was ooit zijn babydekbed geweest. Tot ver in zijn schooltijd haalde hij het tevoorschijn als hij thuiskwam en zat hij erop te sabbelen en eraan te zuigen. Eerst waren het alleen de hoeken van het dekbed. Later werd er ook op gekauwd en begonnen er veertjes in huis te verschijnen.

In eerste instantie probeerde mijn moeder de hoeken af te binden met elastiekjes, maar mijn broer kauwde ook die snel kapot en vervolgens lagen er overal veren. Uiteindelijk ontdeed mijn moeder het dekbed van alle veren waarna mijn broer weer rustig verder kauwde en zoog.  

Het ding was vaak drijfnat.

In the end was het dekbedje niets meer dan een verdronken katoenen tijk, aan elkaar gehouden door een heleboel knopen.

In die tijd had niemand het over kauwbehoefte of sensorische kauwinstrumenten. Sommige kinderen kauwden gewoon op de mouwen van hun shirts, potloden en kussenhoeken.

Nu ik erop terugkijk weet ik zeker dat mijn broer zichzelf probeerde te kalmeren door te kauwen en te zuigen. Ik herinner me nog goed dat hij met een gelukzalige uitdrukking in zijn ogen op zijn vodje zat te sabbelen. Heel lang.

Bij Toyacademy werken we samen met deskundige speelgoedproducenten die zich specifiek als doel hebben gesteld om kinderen die kauwen, sabbelen en zuigen te helpen. We hebben ook veel contact met een al even deskundige ergotherapeut, Ann Helene, die in haar kliniek veel werkt met kinderen met een sterke kauwbehoefte.

Als jij ook een kind hebt dat op alles kauwt en aan alles zuigt en sabbelt, dan hebben we hier een goede informatiegids voor je. Het kan frustrerend zijn om te zien hoe je geliefde kind probeert om zijn hele t-shirt in zijn mond te proppen, en het kan je zorgen baren als je potlood na potlood tot pulp gekauwd ziet worden.

Weet dit echter: Kauwen an sich is geen gevaarlijke gewoonte, en er zijn best veel redenen waarom je kind op iets anders zou kauwen dan alleen een bammetje met pindakaas.

In deze gids krijg je informatie over: 

Hoe behoeften en zintuigen met elkaar verbonden zijn

Waarom sommige kinderen op alles zuigen, sabbelen en kauwen

Wat er gebeurt in het lichaam van je kind als het kauwt

Hoe je het juiste sensorische kauwproduct voor je kind kiest

De Z-vibe - meer dan een gewoon kauwproduct

De verwachting of je kind blijft kauwen of niet

Waar je eventueel op moet letten

Als mensen handelen we om behoeftes te vervullen. Dit kan bewust of onbewust zijn. Onze behoeften zijn nauw verbonden met de manier waarop we zowel onze binnen- als buitenwereld ervaren via onze zintuigen, en de manier waarop ons zenuwstelsel berichten naar de hersenen stuurt over deze ervaringen.

We krabben als we jeuk hebben - dat hoeft niet door een insectenbeet te komen, het kan ook veroorzaakt worden door kleding die irriteert of door een tastzin die uit balans is en de verkeerde signalen naar de hersenen stuurt. 

We eten als we honger hebben - maar soms doen we dit ook vanwege andere behoeften waarvan we zijn gaan denken dat ze worden bevredigd door kauwen, slikken en eten.

We slapen als we moe zijn - maar die vermoeidheid kan veel andere oorzaken hebben dan de fysieke uitputting waar vermoeidheid biologisch aan gekoppeld is.

Als mensen iets veel, vaak of intensief doen heeft dat soms te maken met een soort disbalans die de zintuigen, het zenuwstelsel en onze hersenen proberen te herstellen, zodat we ons weer goed kunnen voelen.

Met die bril op heeft het kauwen van je kind alles te maken met het bevredigen van een behoefte. Niet aan eten, maar aan iets anders. 

Als kinderen een sterke drang hebben om te kauwen, is soms er alleen maar over praten al effectief genoeg om de gewoonte af te leren. Als je kind zich namelijk bewust wordt van zijn gewoonte, kan dat al genoeg zijn om het kauwen te stoppen. Het kan ook zijn dat je voor een praktische oplossing kiest, zoals je kind dagelijks een grote wortel geven om op te kauwen - waarmee je je kussens en mouwen spaart. Een extra wortel kan geen kwaad.

Maar voor andere kinderen is het niet zo gemakkelijk om te stoppen. Het beste is dan ze te voorzien van kauwproducten die niet gevaarlijk zijn, en die hen de zintuiglijke input geven waar hun zintuigen eigenlijk naar op zoek zijn.

Als je kind tot die laatste groep behoort, dan is deze gids iets voor jou. Je kind is bezig met strategieën die down-regulatie van de mondmotoriek worden genoemd. Het is niet gevaarlijk, het is geen diagnose, het is zelfs niet zeldzaam. Bijna alle kinderen groeien er overheen en meestal is het maar voor een bepaalde periode. Maar tijdens die perioden kan het behoorlijk overweldigend zijn, dus we willen je helpen de oorzaken te begrijpen en je advies geven over wat je kunt doen.

Volgens Ann Helene gebruiken sommige kinderen hun mond om zichzelf te kalmeren. Dit staat bekend als down-regulating arousal. Als je er even wat langer over nadenkt is het helemaal niet gek dat we kalmeren door iets in onze mond te stoppen en te zuigen, sabbelen, bijten en kauwen.

Al onze emoties worden getriggerd door hormonen. Onze zintuigen ontvangen een signaal via receptoren, en zenuwen sturen het signaal naar de hersenen - net zoals elektriciteit door draden loopt. Hormonen worden aangemaakt, de hersenen voegen de signalen en hormonen samen met eerdere ervaringen, en dan trekken de hersenen een conclusie over wat de signalen ons laten voelen. Tot slot vertellen ze ons wat onze volgende actie zou moeten zijn. Als de sensatie (het kauwen) aangenaam en rustgevend aanvoelde, kunnen de hersenen ons aansporen om dit opnieuw te doen. Steeds weer opnieuw. Dit is een versimpelde uitleg, omdat de interactie tussen lichaam, emoties en hersenen zeer complex is.

Iets in de mond stoppen betekent meestal voeding voor het lichaam. Iets lekkers. Zuigen is één van de weinige dingen die een zuigeling kan. We leren van pasgeborenen dat zuigen en sabbelen geassocieerd wordt met iets leuks en veiligs, namelijk lekker eten en een warme ouder die ons knuffelt en van ons houdt.

Eten triggert ook feel good-hormonen die ons een veilig en comfortabel gevoel geven. Op deze manier zijn emoties chemie. Maar niet slechts dat.

Gedurende ons hele leven zijn kauwen en zuigen gekoppeld aan een vol gevoel en dus aan het vrijkomen van hormonen die ons een comfortabel en veilig gevoel geven. Het is één van de eerste gewoontes die we ontwikkelen in ons leven en een die vele malen per dag wordt herhaald, elke dag opnieuw. Dus het is niet gek dat we soms naar iets grijpen om op te kauwen terwijl we geen honger hebben, als je bedenkt dat dit feitelijk een lichamelijke reflex is als reactie op ons gevoel. 

Sterker nog: we kunnen onze zintuigen op deze manier misleiden en het vrijkomen van goede hormonen zoals oxytocine en serotonine stimuleren door iets in onze mond te stoppen, zelfs als het niet gekoppeld is aan eten. 

Dit betekent dat wanneer je kind gekalmeerd moet worden, of zich ongemakkelijk of nerveus voelt je serotonine en oxytocine kunt vrijmaken door je kind iets te geven wat het in zijn mond kan stoppen en daarmee het lichaam tot rust kan brengen. Ahhh.....

We kauwen minder dan vroeger

Een bijkomende factor in de verklaring waarom sommige kinderen op alles kauwen, is dat onze voeding minder grof is dan vroeger. Ons gebit is gemaakt om grove groenten, grote stukken vlees, schors en wortels te verscheuren, fijn te kauwen en te vermalen. In onze tandwortels hebben we veel receptoren (of zenuwuiteinden) van het soort dat proprioceptieve receptoren wordt genoemd. Dat wil zeggen: receptoren die te maken hebben met ons spier-gewrichtsgevoel. Deze receptoren worden gestimuleerd wanneer we kauwen, en ze geven dan kalmerende hormonen af.

Wanneer we minder grof voedsel (en meer bewerkt voedsel) eten dat gekookt, gepureerd en verpulverd is, worden deze receptoren minder gestimuleerd. Dit betekent dat de receptoren minder gestimuleerd worden dan vroeger. Het gevolg daarvan is dat het eten van bewerkt voedsel minder gevoelens van genot oproept dan het dieet van onze voorouders. Reden te meer om een extra wortel te eten en ervoor te zorgen dat je lunchpakket ook wat rauwkost bevat!

Als je je kind er niet toe kunt bewegen te stoppen met het bijten in de kussens, en als een winterwortel te weinig zoden aan de dijk zet, zijn sensorische kauwproducten een geweldig middel. Kauwen op potloden, t-shirts en kussens klinkt immers misschien als vooral problematisch voor jou, maar sommige kinderen kauwen zo veel op potloden dat ze splinters in hun mond krijgen of hun gebit beschadigen. Daarom is het een goed idee om je kind iets te geven om op te kauwen dat speciaal ontworpen is om de receptoren in de mond te stimuleren en dat bestand is tegen de ontberingen van het kauwen.

We zijn een samenwerking aangegaan met een Amerikaans expert op dit gebied die succesvol een groot assortiment van bijtkettingen, kauwsieraden, z-vibes en vele andere soorten kauwhulpmiddelen die bestand zijn tegen het hardnekkige kauwen van je kind en een discrete en langdurige manier van kauwen bieden, heeft gecreëerd. Je kunt het volledige assortiment hier vinden. 

We hebben de naam ‘Therapeutische Kauwproducten’ voor onze productcategorie gekozen omdat het doel van deze producten is je kind een speciale sensatie te geven door op een veilige en ongevaarlijke manier te kauwen. Alle producten die je hier vindt zijn gemaakt van synthetisch rubber dat is goedgekeurd voor therapeutisch gebruik, en niets schadelijks afgeeft aan het lichaam van je kind.

Als je kind voornamelijk met zijn kiezen kauwt, kies dan bijvoorbeeld een kauwtang die gemakkelijk verder in de mond komt. Als je kind met zijn voortanden bijt, kies dan een kauwtablet dat minder ver reikt.

De producten zijn verkrijgbaar in 3 hardheden. Alle hardheden kunnen na verloop van tijd worden doorgekauwd, omdat de kaakspieren de sterkste van ons hele lichaam zijn. Sommige kinderen gaan echt helemaal los bij het kauwen. Daarom is het belangrijk dat je het kauwgerei van je kind altijd controleert om er zeker van te zijn dat er geen kleine stukjes in de mond komen. Alle kauwgerei kan na verloop van tijd breken.

1: Zacht en flexibel. Het meest geschikt voor kinderen die meer zuigen en sabbelen dan kauwen. Na een tijdje kan je kind het gereedschap beschadigen en is het tijd om het te controleren en eventueel te vervangen.

2: Gemiddelde hardheid. Geschikt voor kinderen die veel kauwen en graag iets hebben dat zowel hard als flexibel is.

3: Extra hard. Bijna onmogelijk te buigen en niet flexibel. Deze hardheid is voor kinderen die graag op iets heel hards kauwen en niet voor de flexibele optie gaan.

Je moet de hardheid kiezen op basis van wat je kind het lekkerst vindt. De hele harde lijken misschien de meest duurzame keuze, maar omdat het de crux is je kind iets te geven dat goed voelt wanneer je kind erop kauw, moet je de hardheid kiezen die je kind het prettigst vindt. Weet je het niet? Begin met medium en schakel over als je kind van iets zachters houdt.

De Z-vibe lijkt qua uiterlijk op een tandenborstel: het is een staaf met een verwisselbare kop aan de bovenkant. De kop kan worden vervangen door verschillende soorten oppervlakken (voor verschillende effecten) en hij kan trillen. Jij of je kind kan hem zelf gebruiken om er de wangen, het tandvlees, de tong, het gehemelte of de tanden mee aan te raken om de proprioceptieve receptoren te stimuleren en je kind te kalmeren.

Maar de z-vibe kan ook worden gebruikt in therapie voor kinderen met eet-, slik- en andere orale of sensorische problemen, en hij wordt soms gebruikt in therapie bij kinderen met ontwikkelingsstoornissen en psychiatrische diagnoses. 

We adviseren dat je begeleiding vraagt van een ergotherapeut als je de Z-vibe wilt gebruiken, omdat kennis en ervaring met het apparaat een vereiste zijn voor correct gebruik.

Hier kun je een goede Engelstalige instructievideo bekijken van de fabrikant van de Z-vibe. Via deze link kun je ook een transcript van de video vinden. 

Je vindt de Z-vibe hier.

De overgrote meerderheid van de kinderen stopt op een gegeven moment met kauwen. Ze ontgroeien de disbalans in hun lichaam die het kauwen of zuigen veroorzaakte. Het lichaam leert de grote hormonale schommelingen (of de grote emoties) waardoor je kind behoefte heeft aan geruststelling, te reguleren. 

Voor sommige kinderen gaat het kauwen om iets meer. Misschien is het een stressreactie op iets ernstigers in hun leven. Misschien is het kauwen onderdeel van een psychiatrische diagnose. Maar er zijn veel kinderen die kauwen zonder dat ze andere lichamelijke of geestelijke gezondheidsproblemen hebben. 

Als je twijfelt, neem dan contact op met de kinderopvang, de consultatiebureauarts, de dokter of de school van je kind. Zij kunnen je doorverwijzen naar verdere hulp van een therapeut of gezondheidsprofessional.

• Zoals hierboven vermeld kan een sterke kauwbehoefte van je kind te maken hebben met een gespannen zenuwstelsel dat op de één of andere manier ontspanning zoekt. Het kan simpelweg een tijdelijke aandoening zijn die overgaat wanneer je kind ouder wordt. We raden je altijd aan om het welzijn van je kind goed in de gaten te houden en actie te ondernemen als je kind plotseling ander gedrag laat zien - ook als het kauwen plotseling toeneemt of zoveel ruimte inneemt dat het het dagelijks leven van je kind beïnvloedt. Zoek hulp als dit het geval is.

• Sommige kinderen kauwen zo krachtig dat dit spanning in de nek en kaak kan veroorzaken. Als je kind klaagt over spanning of pijn, zoek dan medische hulp. Het kauwgedrag van je kind moet medisch worden beoordeeld.
• Sommige kinderen worden door het kauwen zo moe van hun kaak- en mondspieren dat ze niet echt kunnen eten. Dit komt zelden voor. Als je merkt dat je kind minder zin heeft om te eten, pas dan het gebruik van kauwproducten aan.
• Controleer het kauwproduct van je kind regelmatig op scheurtjes en gaatjes. Hoewel kauwproducten stevig zijn, zijn de kake van je kind dat ook. Vervang het kauwproduct wanneer het tekenen van slijtage begint te vertonen, en was het product elke dag grondig.

 We hopen dat al je vragen rondom kauwproducten hiermee zijn beantwoord en dat je, indien nodig, klaar bent om je kind een kauwproduct te laten proberen. Als je nog steeds twijfelt, aarzel dan niet om ons advies of een ergotherapeut om advies te vragen.