Aanbevolen schermtijd voor kinderen en tieners: zo creëer je goede gewoonten

Wat bedoelen we met schermtijd op de iPhone, iPad en computer? 

 Het aantal beeldschermen is de afgelopen decennia enorm toegenomen. 

Zowel kinderen als volwassenen hebben vaak de hele dag verschillende beeldschermen tot hun beschikking. Hierdoor is het schermgebruik explosief gestegen, wat in veel gezinnen leidt tot problemen. En niet alleen thuis: ook op school en tijdens vrijetijdsactiviteiten. Problemen waar we iets aan moeten doen.  

Bij Toyacademy hebben wij daarom gekeken naar wetenschappelijke aanbevelingen. In dit artikel vind je de antwoorden op de meest gestelde vragen over een gezonde schermtijd voor kinderen en jongeren.  

Hoeveel schermtijd is gezond voor mijn kind?

De Deense Gezondheidsraad geeft op hun website de volgende aanbevelingen:

• Laat je kind niet vlak voor het slapengaan op een scherm kijken. Hierdoor heeft het moeite om in slaap te vallen en krijgt het wellicht onvoldoende slaap.
• Verwijder ’s nachts telefoons of tablets uit de slaapkamer van je kind. Schermactiviteit ’s nachts verstoort de slaap en kan de slaapkwaliteit verminderen.  
• Wissel in de loop van de dag tussen schermactiviteit en andere bezigheden, liefst ook lichamelijke.
• Interesseer je voor wat je kind digitaal doet en besteed aandacht aan haar/zijn zorgen , bijvoorbeeld om buiten de groep te vallen of om online iets te missen.
• Maak voor het hele gezin afspraken over schermtijd. Dit geldt zowel voor kinderen als voor volwassenen. Bespreek hoe vaak en waarvoor je je smartphone, computer en dergelijke gebruikt.
• Ouders moeten zich bewust zijn van hun eigen schermgebruik in het bijzijn van hun kinderen, omdat individueel schermgebruik de ouder-kind relatie negatief beïnvloedt. 

"Ouders fungeren als rolmodellen voor hun kinderen, dit geldt ook voor hun digitale gewoontes. Kinderen imiteren de handelingen van hun ouders. Een onderzoek van Epinion voor de Deense organisatie Børns Vilkår (Nederlands: Kinderomstandigheden) en YouSee uit 2021 toont een correlatie tussen de tijd die ouders en kinderen besteden aan digitale media: hoe meer tijd de volwassene besteedt aan digitale media, des te meer tijd besteedt hun kind eraan. Daarnaast kan jouw schermgebruik als ouder het contact en de relatie tussen ouder en kind in gevaar brengen." - Børns Vilkår, 2023

Schermtijd voor kinderen die nog niet naar school gaan 

Kinderen in deze leeftijdsgroep hebben behoefte aan beweging en aan het gebruik van hun zintuigen en hun lichaam; passieve activiteiten zijn voor hen geen goed idee.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert dat kinderen tussen 2-4 jaar maximaal 1 uur per dag stilzittend voor een scherm doorbrengen en dat kinderen onder de 1 helemaal niet op een scherm kijken. 

Van de kant van de American Academy of Pediatrics, de grootste beroepsvereniging van kinderartsen in de VS, luidt de aanbeveling: géén schermtijd voor kinderen onder de 18 maanden. Maximaal 1 uur schermgebruik voor kinderen van 2 tot 5 jaar, maar uitsluitend samen met een volwassene die hen helpt om de content te begrijpen door vragen te stellen en commentaar te leveren.  

De Deense Gezondheidsraad onderzoekt momenteel de schermtijd voor kinderen tussen de 0 - 2 jaar en gaat na of nieuwe aanbevelingen nodig zijn. Eind 2023 volgt naar verwachting uitsluitsel. We wachten dit af en informeren je als er nieuws is.

Børns Vilkår heeft eind 2023 nieuwe aanbevelingen gepubliceerd over de omgang als gezin met de toenemende problemen van overmatig schermgebruik. Problemen als eenzaamheid, mentaal afwezige ouders, te weinig lichaamsbeweging en gebrek aan contact tussen kinderen en volwassenen.  

Deze aanbevelingen zijn opgesteld op basis van de uitkomst van gesprekken met kinderen die zich ongelukkig voelen en die dagelijks de Kindertelefoon bellen en vertellen over hun problemen ten gevolge van het gebruik van smartphones, tablets, laptops en andere typen beeldscherm.  

De Deense vereniging Red Barnet (Nederlands: Red het Kind) heeft richtlijnen opgesteld voor digitale geletterdheid. Daarnaast geeft zij advies hoe de interesse van je kind voor Snapchat en Fortnite te begrijpen en over verantwoord omgaan met jullie schermtijd.

 Zowel de vereniging Red Barnet als Børns Vilkår raden geen schermtijd aan – en zij bedoelen volstrekt geen – voor kinderen van onder de 2 jaar.

Gebruik je gezonde verstand en varieer de activiteiten van je kind.  

Het is niet gezond om drie uur lang achter elkaar hard te lopen maar ook niet om 3 uur achter een scherm door te brengen.  

Het is overigens eenvoudiger voor je kind om te bewegen voor de tv dan wanneer zij met een mobiele telefoon of tablet in de weer te zijn. En natuurlijk nog gemakkelijker wanneer zij beschikken over een tuimeltop, bal of loopfiets .

Bij Toyacademy verkopen we nog geen met een scherm uitgeruste producten bestemd voor kinderen van onder de 2 jaar. Wij hebben veel speelgoed voor peuters die bijvoorbeeld gebruikmaken van touch-screen-technologie die het speelgoed nóg leuker maakt, maar geen computer-, tablet- of smartphonescherm. 

Schermtijd voor kinderen jonger dan 10 jaar 

Voor deze categorie kinderen is het belangrijk om te kijken waar je kind zich met een beeldscherm mee bezighoudt.

Kijk wat je kind doet en met wie 
Kijkt het alleen naar plaatjes van katten en speelt het Fortnite, dan kun je je kind misschien op andere, interessantere onderwerpen wijzen. Kijk ook van welke digitale community je kind deel uitmaakt. Wellicht kan het eens een ander spelletje spelen of iets anders doen dan steeds dezelfde Youtuber volgen.  

Hanteer geen strenge regels voor schermtijd 
Een iets ouder kind reageert beter op ondersteuning van jouw kant bij hun tijdsbesteding dan op strikte regels voor schermtijd.  
Als je kind een spelletje speelt is het beter om het aantal spelletjes te begrenzen, dan een tijdslimiet aan te geven, waardoor het midden in een spel moet stoppen. Dat is bijna net zo vervelend als wanneer je midden in een voetbalwedstrijd de tv uitzet.  

Stel grenzen en geef je kind zeggenschap 
Børns Vilkår ervaart dat kinderen het prima vinden als hun ouders hun schermtijd beperken, zolang ze maar uitleggen waarom en kinderen het gevoel hebben dat ze hierover iets in te brengen hebben. Dit is niet hetzelfde als gelijk krijgen, maar het is belangrijk om in een discussie ook de argumenten van je kind aan te horen. 

Wat is het schermalternatief? 
Het is een goed idee om gezamenlijke activiteiten achter de hand te hebben wanneer het scherm eenmaal uitgaat. Veel kinderen grijpen uit verveling naar hun mobiel of tablet wanneer ze alleen zijn.

Wees je bewust van je verantwoordelijkheid 
Wees je ervan bewust dat jij als rolmodel fungeert. Het is enigszins hypocriet als je tegen je kind zegt dat alle mobiele telefoons tijdens het avondeten uit moeten terwijl jij aan tafel nog even snel een e-mail beantwoordt. Denk na over je eigen schermgebruik en houd je aan jullie regels. Stel deze regels eventueel samen op.

Schermtijd voor pre-tieners en tieners 

Focus op digitale geletterdheid 

Schermtijd is geen goede manier om het schermgebruik van grote kinderen en jongeren aan te sturen. Van belang is dat je kind digitaal geletterd wordt. Leer je kind tijd te besteden aan positieve activiteiten mét en zonder smartphone of tablet. 
Er wordt veel schermtijd besteed aan het schrijven van berichtjes en het versturen van foto’s. Deze tijd gaat ten koste van andere activiteiten. In de loop van de dag hebben grote kinderen en jongeren vaak al op school op een scherm getuurd; veel kinderen en jongeren brengen daarnaast nog 4 uur per dag door op hun smartphone. Dat is wel erg veel tijd lichamelijk inactief zijn en overbelasting van je nek.  

Reduceer de schermtijd van je kind door te kijken waaraan hij of zij tijd besteedt en welke activiteit dit zou kunnen vervangen. Misschien kun je je kind helpen om wekelijks een bordspel-dag te organiseren, in plaats van online te spelen?

Kinderen in alle leeftijdsgroepen hebben behoefte aan sociale contacten. Wees je ervan bewust dat schermtijd mogelijk leidt tot minder tijd met familie, een slechtere nachtrust en minder lichamelijke activiteit en de omgang met vrienden in de weg kan staan.  

Schermtijd wordt op deze leeftijd ook steeds meer gebruikt als communicatievorm. Kinderen en jongeren sturen elkaar berichten, maken afspraken, sturen foto’s en allerlei andere zaken in verschillende apps. Het goede hiervan is dat ze met meer kinderen contact kunnen houden. Minder goed is dat het kan leiden tot buitensluiten. Je communiceert immers alleen met de kinderen die gebruik maken van de app en meedoen aan de chat.  

Schermen kunnen leiden tot buitensluiten

Het is belangrijk dat je je kind helpt om activiteiten te organiseren, bijvoorbeeld een uitstapje naar het zwembad, waarbij het iedereen uitnodigt, en niet alleen de kinderen die toevallig de app hebben. Misschien hebben niet alle klasgenoten deze app en dan sluit je bepaalde kinderen buiten, als je alleen via de app uitnodigt.  

Het is daarom een goed idee om elkaar te bellen, op het digitale platform van de school te schrijven of een sms te sturen. Dan kan je iedereen uitnodigen, ongeacht of ze de app in kwestie hebben of handig zijn met een smartphone.  

Hoe zit het met schermtijd ’s avonds? 

Een uur voor het slapengaan mogen kinderen en jongeren niet meer voor een scherm zitten. Zij moeten in elk geval geen elektronische media in hun slaapkamer hebben. Dit is de conclusie gebaseerd op een overzicht van 49 onderzoeken, uitgevoerd tussen 2009 en 2019 in westerse landen, naar het verband tussen het schermgebruik van kinderen en hun nachtrust.  
 
Ook de Deense Gezondheidsraad wijst erop dat het negatieve gevolgen kan hebben voor het welzijn van kinderen en jongeren als zij hun smartphone kort voor het slapengaan gebruiken. 

De aanbeveling luidt daarom dat je schermbeperking activeert, een instelling aanwezig op alle smartphones. Daardoor gebruikt je kind ’s nachts de telefoon niet. Leg de telefoon vervolgens ook ergens anders om hem op te laden.  

Misschien zou je ook je eigen scroll-gewoontes voor het slapengaan nader moeten bekijken? 

Wat is de relatie tussen schermtijd en melatonine? 

Schermen geven blauw licht af. Dit soort licht onderdrukt de productie van het hormoon melatonine, een signaalstof die ons moe maakt en helpt om in slaap te vallen. Op die manier hebben blauwe schermen een negatief effect op het vermogen van je kind om in slaap te vallen.

Onze hersenen wennen ook aan bepaalde gewoontes en reageren alsof ze ”aanstaan”, of ze nu overdag of ’s nachts een piepje horen op de telefoon. 

"Je kind moet voldoende slaap krijgen om overdag te kunnen leren – zowel op het kinderdagverblijf als op school. 
Het is van groot belang dat de hersenen van je kind uitgerust zijn, omdat het zich hierdoor beter kan concentreren en het een beter reactievermogen heeft dan wanneer het niet genoeg heeft geslapen." –  De Deense Gezondheidsraad  

Als volwassene kun je moeite hebben om je de nieuwe technologie eigen te maken. Velen van ons zijn niet buitengewoon geïnteresseerd in onze smartphone. Je gebruikt hem misschien alleen om even te bellen, een berichtje te sturen, om online nieuwe schoenen of kussentjes voor op de bank te bestellen.

Je hebt misschien zin om tegen je kind te zeggen dat je niets begrijpt van spelletjes, influencers en trends op TikTok; en dat je dat liever aan iemand anders overlaat.  

Maar hier moet je toch even bij stilstaan. Want digitaal gebeurt er veel en het is nu en in de toekomst belangrijk dat je je kind helpt om er de weg te vinden. Maar je hoeft gelukkig geen profiel op alle sociale media aan te maken of deeltijdgamer te worden om het gesprek aan te kunnen gaan.  

Toon interesse en laat je kind jou zijn of haar favoriete apps tonen, hoe je zijn/haar favoriete spelletje speelt en wat je kind samen met vriendjes op sociale media doet

7 aandachtspunten

Het is net zo belangrijk voor je kind om te leren hoe je in de online wereld te begeven als met zijn of haar eerste fiets het verkeer ingaan of leren zwemmen voordat het in het water springt.  

Internetgebeurtenissen, spelletjes die je kind speelt en de gevolgen van hun schermgebruik betekenen dat je moet leren om: 

• Schermtijd te beperken
• De apps van je kind dusdanig in te stellen dat jij beslist of je kind vriendschapsverzoeken al dan niet kan aannemen
• Downloaden en online bestellen door je kind te monitoren
• Je kind het begrip inclusie bij te brengen en leren om niet mee te doen aan digitaal pesten of buitensluiten
• Rolmodel te zijn in je eigen schermgebruik
• Je kind op niet-kwetsende wijze te leren communiceren met woorden en emoji’s  
• Je kind te helpen de mobiele telefoon op tijd uit te doen, zodat deze zijn/haar slaap niet verstoort. 

Gelukkig bestaan er tal van artikelen en gidsen over dit onderwerp. Online. En dat is meteen het dilemma: alle informatie is vandaag de dag online beschikbaar.

Je moet bijna wel achter een beeldscherm zitten om beter te worden in het beperken van je schermtijd.

Dus ons advies is:  
Besteed wat tijd online aan hoeveel je online wilt zijn, zodat je je kind kunt begeleiden naar veilige, constructieve en leerzame online activiteiten.

Vind je dit nog moeilijk, vraag dan eens wat anderen in je kennissenkring doen. Alle ouders lopen tegen dezelfde problemen aan en een aantal onder hen heeft ontdekt hoe zij als ouder het schermgebruik van hun kind kunnen beperken. Wellicht vind je iemand die je kan helpen?